Табышмак – уйларга өйрәтә! 

Без гаиләбез белән озын юлда бик еш йөрибез. Һәр атна саен диярлек ике кечкенә баланы машинага утыртабыз да авылга, дәү әниләргә китәбез. Шәһәрдән авылга кадәр юл 1,5-2 сәгатьләргә сузыла. Ул вакытны балалар йокласалар – безгә бәхет, ә менә чираклары килсә... Ай-һай! Юлда барганда (кайтканда) ниләр генә уйлап тапмыйбыз да, ниләр генә уйнамыйбыз! Машинада юл узганда уйный торган махсус уенчыклар да алдык инде. Ә менә соңгы арада беләсезме нәрсә ярдәмгә килә башлады безгә? Табышмаклар! Беренче табышмакны балалар бакчасына йөрүче кызым миңа үзе әйтте. Шуннан башланды инде. Мин  белгән татарча табышмаклар әйтәм, балалар уйлыйлар, үзләренчә фикерлиләр, әтиләреннән ярдәм сорыйлар, ахырдан җавап тапкач ничек сөенгәннәрен күрсәгез! «Тагы әйт, тагы, тагы!» – дип яңасын сорыйлар.  Кайвакыт мин табышмакларны нәрсәдер көткәндә, баланың түземлелеге беткән очракларда да кулланам. Мәсәлән, автобус көтәбез. Алты яшьлек кызымның сабырлыгы бетә башлый. Ярдәмгә табышмаклар килә. «Өч табышмак чишкәнче – автобус килә!» – дим дә, күңел дәфтәрен «шыгырдата» башлыйм. Үзем белгән табышмаклар запасы күптән бетте инде. Бер блокнот алдым да, китаплардан, интернеттан күп итеп табышмаклар җыеп яздым. Минем хәзер үземнең «Табышмаклар дәфтәре» бар. Соңгы арада табышмак әйтү уенын төрләндердек әле. Бер мин әйтәм табышмакны, бер кызым әйтә. Ничек тә мине озаграк уйлатасы килә сабыемның, шуңа катлауландырырга, үзе уйлап чыгарырга тырыша. Мин озак җавап эзләгән соңгы табышмак менә шундый: «Үзе сары, аяк белән бассаң – бата!» Җавап вариантлары күп, ә кызым уйлаганы – бер! Эш хәтта җавапта да түгел, уйлау процессында. (Теләсәгез сез дә уйлап карагыз, җавапларны аска язарсыз!) 

Сез дә балалар белән табышмаклар әйтешергә теләсәгез, рәхим итегез! Сезгә ярдәмгә менә бу табышмакларны куям.  Белгәннәре онытылса – үзегез уйлап чыгарыгыз. Иң кызыгы шул булачак! 

Җәйнең буе бал җыя, кышның буе хәл җыя. (Бал корты) 

Тызлый да бызлый, үпкән җире сызлый. (Черки) 

Борыны озын - фил түгел, үзе шаулый - җил түгел. (Черки) 

Ай үсә, ел үсә, үзе күзгә күренми.  (Агач тамырлары) 

Үзе шардай, эче кандай, тәме балдай. (Карбыз) 

Җир астында кызыл әтәч. (Кызыл чөгендер) 

Вак кынадыр үзләре, ялтырыйдыр күзләре. (Йолдызлар) 

Котыра да үкерә, бөтен җирне тутыра. (Буран) 

Ун казыкка бер көмеш кыршау. (Ун бармак һәм бер йөзек) 

Кечкенә генә кунача, утыз ике кодача утыралар кунакта.  (Тешләр) 

 Башка җирләре бик дөрес, 
Бер генә ялгыш монда: 
Түгел никтер урынында 
Мөгезе — борынында! 
                                 (Мөгезборын) 

Морзе азбукасы белән 
Тукылдата тук-тук-тук: 
— Тик торганым юк, юк, юк, 
Шуңа күрә мин тук, тук! 
                                     (Тукран) 

Сакаллы булып туган ул, 
Сакаллы сабый булган. 
Парикмахерга кермәгән, 
Сакалын кистермәгән. 
                                  (Кәҗә) 
 
14. Су өстендә җәяү йөрим, 
Тып-тып басып атлыйм мин, 
Иң тирән җирдән үтәм, 
Өз генә дә батмыйм мин. 
                              (Боз өстендә) 

 

15. Йөртәләр аны һәрвакыт 
Каты-каты типкеләп, 
Җан-фәрманга йөгерә ул, 
Тормый бер дә үпкәләп. 
                              (Футбол тубы) 

Фото: Раилә Хаялиева

 

 

 

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Балдаклар, туй күлмәге калды, ә мин... Сүземне ерактанрак башлыйм әле. Әти үлгәндә мин әле тумаган да булганмын – әни 7 айлык корсаклы килеш калган. Аңа бу вакытта нибары 21 яшь булган...
    7519
    2
    51
  • Рәхмәт, әнием! Аның ирен үтереп ташладылар. Дөресрәге, үләр дәрәҗәгә җиткәнче кыйнап ыргыттылар... Аңсыз гәүдәсен өйләреннән ике йөз метрлар чамасы җирдә, барак кебек шыксыз йортларның пычрак ишегалдыннан таптылар...
    4377
    0
    34
  • Бар җылымны сиңа бирәм, әни... Әнигә бар җылыңны да, назыңны да, яратуыңны да бирәсең, чөнки ул әни, һәм башкача уйлау, яшәү мөмкин түгелдер... Ә үз әниең булмаса?! Кемгә бүләк итәргә? Сине ничек бар шулай кабул итә торган кем бар тагын?! Әни бар! Иремнең әнисе!
    2269
    0
    33
  • Синнән башка беркем кирәкми Нурзидә белән Рәдиснең балалары юк. Күп еллар юк инде. Нурзидә моның белән күптән килеште. Рәдис тә килешкән кебек булган иде... 
    3141
    1
    31
  • Бергә булырга язмаган безгә... Хәзер аңлыйм: мин бик тырыш, яхшы укучы бала булганмын. Һәм шуның өстенә соң өлгергәнмен. Мәктәптә кайберәүләр бишенче класстан ук егетләр белән аралашып, егет сөйгәнгә исләрем китеп карый идем. Артык хисләнеп тормыйча гына дөньяны җигелеп тартучы әти-әни үрнәге дә шул булгандыр. Алар артык мәхәббәт маҗараларыннан башка гына, димләп өйләнешкән кешеләр иде. Егет сөю бер оят эш төсле тоелган миңа.
    2572
    0
    16
Реклама
Соңгы комментарийлар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда