«Мин сине яратам, матурым!»


«Чит милләт вәкилләре булсак та, татар теле белән кызыксынып, аны өйрәнәбез. Бик матур тел бит ул сезнең!» – ди алар. Сүзебез Тукай телен үз итүчеләр турында. Күп икән андыйлар! Алар белән сезне дә таныштырырга булдык. Кунагыбыз – Иорданиядә яшәүче бизнес-консультант Абдрахман ӘЛ ХӘЛЛӘҖ 


Габдрахман, татар теле турында кайдан ишеттегез?
– 2018 елда Ислам хезмәттәшлеге оешмасы оештырган Казан яшь эшмәкәрләр форумына килергә насыйп булды. Монда беренче тапкыр татар теле турында гына ишетмәдем, сөйгән ярымны да таптым. Ул анда оештыручы ягы вәкиле буларак, ә мин үз проектым белән катнаштым. Бер атна аралаштык та,   Иорданиягә кайтып киттем. Әмма безнең элемтәләр өзелмәде. Интернет аша аралаштык. Альмира кыш уздырырга безнең илгә килергә теләгәч кенә пандемия башланды. Бу да, мөгаен, безнең хисләребезне тикшерер өчен сынау булгандыр. Видеоэлемтә аша ике якның әти-әниләре белән таныштык. Чикләр ачылгач, ул Иорданиягә килде, шуннан соң без аерылышмадык инде. Казан миңа хатынымны бүләк иткән шәһәр! 
 Ни өчен татар телен өйрәнергә булдыгыз?
– Бу җәйдә Альмираның гаиләсе, туганнары белән танышыр өчен Татарстанга кайтырга планлаштырдык. Алар инглизчә белми, ничек тә булса аралашырга кирәк. Тел өйрәнергә карар кылдым. Рус һәм татар теле арасыннан мин татар телен сайларга булдым, чөнки рус теленә караганда, күпкә якынрак тоелды. Мин үзем милләтем буенча – гарәп. Ә татар телендә бик күп гарәп алынмалары бар икән. Авазлар да охшаш.
 Безнең туган телебезне өйрәнгәндә сезне нәрсә рухландыра?
– Иң беренче чиратта тормыш иптәшемнең гаиләсе белән иркенләп, тәрҗемәчесез аралашу теләге. Ул бик көчле теләк! Әлегә хатыным ярдәмендә генә сөйләшәм. Аннан өйрәнү барышында шуны да аңладым: татар теле төрки телләр белән бик охшаш, димәк, төркемгә кергән башка телләрне дә өйрәнергә була. Бу бит никадәр эрудиция дигән сүз!
Татар телен бер сүз белән ничек тасвирлар идегез?
– Шигъри... Шигырь сөйләгән кебек ул татар теле
Татар телендә сезгә иң охшаган сүз? Нигә ошый?
– Көләрсез, мөгаен, иң охшаган сүз: «аша!» Казанга кунакка кайткач әни бу сүзне гел әйтеп торды. Ишектән килеп керүгә: «Кулыңны ю да, ашарга утыр», – дия иде. Табында оялып утырган чакта: «Аша-аша, улым», – дип кыстады. Рәхәтләнеп ашадым, әнинең ризыклары бик тәмле. 
 Нинди сүзне иң күп кулланасыз?
– Сүз түгел, җөмлә. «Мин сине яратам, матурым!» Тормыш иптәшемнең иң беренче өйрәткән җөмләсе бу! 
Читтән караганда әйбәтрәк күренәдер: татар теле башка телләрдән кайсы яклары белән аерыла?
– Сүз төзелеше белән. Гарәп телендә, мәсәлән, кушымчалар юк, сүзнең тамырын да җиңел табып була. Ә татар телендә фигыльләргә, нинди авазга беткәненә карап, төрле кушымчалар өстәлә. Моны истә калдыру авыррак. Аннан соң төп аерымлыгының берсе – кириллица алфавиты. Мин беләм: элек татар теле графикасы гарәп алфавитына нигезләнгән булган. Шулай калса, миңа сезнең телне өйрәнүгә җиңелрәк булыр иде.
 Телне өйрәнгәндә иң зур кыенлыкны нәрсә тудырды? Фонетика, орфография, морфология – кайсы авыррак бирелде?
– Мин әле телне өйрәнә генә башладым. Грамматикага мөрәҗәгать итмичә, күбрәк сүзләр, җөмләләр өйрәнәм. Кушымчалар тәртибен истә калдырырга, сүзне килешләрдә төрләндерергә тырышам. Хатыным, әлбәттә, дөресли. Кайчак нигә шулай дип сорап та тормыйм, ничек бар шулай ятларга тырышам.
 Татар теленнән кала, нинди телләр беләсез, Габдрахман? Күп тел белү сезгә ни өчен кирәк?
– Туган телем – гарәп теле, шулай ук инглиз телен беләм. Тел өйрәнү ул – башка халыкларның мәдәниятенә якынаю. Илләрне, гореф-гадәтләрне, анда яшәгән халыкның телен белмичә, тулысынча тоеп булмый. 
 Татар теле турында фикерегез...
– Татар теле гаҗәеп бай тарихлы һәм мирасы турында уйлыйм. Татарларның үз телләрен саклап, кадәрләүләре йөрәкне җылыта. Афәрин!
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (1)
Cимвол калды:
  • 10 ноябрь 2022 - 13:10
    Без имени
    Эфэрин. Алла боерса курешкэш татарча аралашырбыз.)
Хәзер укыйлар
  • «Рәнҗемә миңа, кызым...» Ул аның каберенә еллар үткәч кенә кайта алды. Юк, еракта – диңгез-океаннар артында яшәгәнгә түгел, күңеле тартмаганга...
    15020
    1
    84
  • «Төшләремдә  ак күлмәктән син...» – «Шевроле круз» машинасында йөри торган малаегыз бармы? – дип сорыйлар Иршат абыйдан. – Әйе. – Авария булган, килегез... Өс-башларына нәрсә туры килә, шуны киеп, кайнанасы Галиябану апага берни әйтмичә өйдән атылып чыгып китәләр...
    11371
    1
    61
  • Кыска буйлы зур бәхет Бар яктан да килгән Миләүшәгә башка егет табылмады микән дип, шаккаттым, дөресен генә әйткәндә. Авылда өрлек кадәрле менә дигән ничә егет бар, ә аның артыннан кайсыдыр бер авылдан шушы кечкенә генә егет йөреп маташа. 
    5557
    3
    48
  • Үләнче Рушания ханым Минсәгыйрованы үзе яшәгән Спас районының Болгар шәһәрендә генә түгел, инде бөтен республикада үләнче дип беләләр
    5114
    3
    41
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 февраль 2023 - 17:08
    Без имени
    Бик күркәм хәситә. Ясалышы гади генә булса да, отышлы күренә. Идея өчен авторга зур рәхмәт.
    ​Милли бизәкләр – хәситә
  • 31 гыйнвар 2023 - 16:29
    Без имени
    Дөрес эшләгәннәр, дип язучыга җавап бирәсе килә. Аларны яратмаган кешегә өйләнергә, кияүгә чыгарга кем мәҗбүр иткән? Яратмыйча яшәгәч, нигә шул гомер яшәгәннәр? Нигә баштарак аерылмаганнар? Бу очракта азгынлык бу! Әгәр алар бер-берсе бн очрашканчы мәхәббәтсез яшәү авыр, дип аерылган булсалар, аңлап булыр иде. Ә бу очракта хыянәт бу! Димәк, азгынлык!
     «Мин аны  сыйныфташлар очрашуыннан алып кайттым...» 
  • 31 гыйнвар 2023 - 13:57
    Без имени
    Хыянэт итмэгэн ирлэр бар микэн ул? Мин иремэ шулай дип эйткэч, э ирлэр кемнэр белэн хыянэт итэ сон хатыннарына,хатын-кыз белэн тугелме диде. Монда ирлэрне генэ дэ гаеплэп булмыйдыр, муеннарына асылынгач, постельгэ сойрэп яткыргач, нишлэсен инде алар? Ир-ат табигатьтэ нэсел калдыручы, самец бит инде ул. Э хатын-кыз тотнаклырак булса, хыянэтлэр дэ булмас иде. Уз ирлэре белэн яши алмаган, азып-тузып йоруче хатын-кызлар( хатын-кыз димэсэн, хэтерлэре калыр) этэрэ ир-атларны хыянэткэ. Ойлэнгэн ир икэнен белэ торып, анын белэн очрашып йору бернинди кысаларга да сыймый.
    «Йөремсәк» хатын
  • 31 гыйнвар 2023 - 18:16
    Без имени
    Аллаһ Тәгалә сынауларның ин олысын биргэн,димэк ин яраткан колларыннандыр...Куркэм сабырлык белэн уткэреп жибэрергэ насыйп булсын.Мэрхэмэтле,шэфкатьле иманлы кеше тап итсен.Ялгызлыкка караганда,янэшэндэ яхшы кеше торса,авырлыкны жинэргэ жинелрэк булыр.Балаларның уз юлы. Аллаһ хэерле юлын узе курсэтер ин ша Аллаһ.
    Киләбез дә китеп югалабыз...
  • 30 гыйнвар 2023 - 20:45
    Без имени
    Мин дэ сезнен кебек исерек ирне 18 ел тузеп яшэдем. Хэзер исемэ тошкэн саен, жулэр булганмын дип уйлыйм. Аерылышканыбызга елдан артык, хаман эчэ, эчендэ чыкмаган жаны гына калган инде. Кеше ни эйтер дип тузэбез шул, узебезне уйламыйбыз. Эгэр бер фикергэ килэ алмасагыз, психолог белэн кинэшегез. Мина ярдэме тиде. Игътибарыгыз очен рэхмэт.
    Эчкече иргә сабыр итәргәме?
Реклама
«Татар гаиләсе / килен-кайнана» бәйгесе җиңүчеләрен котлау тантанасы
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр