Айсылу НӘГЫЙМОВА, психология фәннәре кандидаты, доцент

Сорауларга психология фәннәре кандидаты, доцент Айсылу Нәгыймова җавап бирә.

Поделиться:

Бирелгән сорау:

Хәерле көн, Айсылу ханым! Минем улыма дүрт яшь. Ул кайбер кагыйдәләрне үтәүне катгый таләп итә. Мәсәлән, әтисе бер урындыкка утырып ашаган икән, аңа башка көнне бүтән урынга күчәргә ярамый. Гадәттә кулга бияләйне подъездан чыгуга кигәнбез икән. Аны шунда гына киясе. Икенче подъездга узып китсәк, кире килеп киябез. Башта футболканы салдырасы. Ялгыш шортиктан башлаганмын икән, аны яңадан киябез. Белмим: бу яхшымы-начармы, игътибар итәргәме моңа юкмы? Һәрвакыт ниндидер салынган алгоритмны үтәргә кирәк. (Алсу, Казан)

Эксперт җавабы:

Инде әйтеп кителгәнчә, 4-5 яшьләр бала үсешенең бик әһәмиятле дә, катлаулы да чоры. Әлеге чорда баланың интеллектуаль үсеше белән беръяктан аның холкы да формалаша. Инде «өч яшьлекләр кризисы» артта калса да, бала үзенең холыкын «чарлауны» дәвам итә бирә. Артык пунктуальлек ул кешенең психологик үзенчәлеге генә түгел, ә бәлки күпмедер дәрәҗәдә тәрбия нәтиҗәсе дә. Аеруча бакчада тәрбиячеләр, әти-әниләр яки башка өлкәннәр тарафыннан катгый таләпләр куелып, аларны үтүгә зур игътибар бирелгән очракларда (әйтик, бакчада тәрбияче балалардан үзенең боерыкларын сүзсез үтәүне таләп итә), бала үзе дә мөнәсәбәтләрнең шундыйрак моделен кулланырга мөмкин. Бу чорда аеруча баланың рольле уеннар белән мавыгуын искә алганда, үз-үзен тотышының бу алымы яхшы аңлашыла. Димәк сез дә әлеге «уенның» бер элементы. Бу ситуациянең уңай яклары да, тискәре яклары да бар. Уңай ягы шунда: бала тәртипкә өйрәнә, эш башкаруның билгеле бер алгоритмын күзаллый. Бу аның фикерләү сәләтенә уңай йогынты ясый, киләчәктә көнен бушка сарыф итмәскә мөмкинлек бирәчәк. Тискәре якларына килгәндә, әлеге гиперпуктуальлек аңа аралашу проблемалары тудырырга мөмкин. Шунлыктан, балага әкренләп кенә кагыйдәләрнең алай ук катгый булмау мөмкинлеген дә аңлату зарур, һәм моны уен тәртибендә, яки әкиятләргә, төрле тематик ситуацияләргә бәйләп аңлатсаң яхшы.

Хәзер укыйлар
Соңгы комментарийлар
  • 12 июль 2020 - 11:29
    Без имени
    Ходаи урынын жэннэтлэдэ насыип итсен семьясына сабырлык бирсен
    Айдар Фәйзрахмановка олы кайгы килде
  • 12 июль 2020 - 13:34
    Без имени
    Ах , нинди яхшы хикэя! Кунел жылылык белэн тулды! Идая.
    Абый
  • 12 июль 2020 - 17:34
    Без имени
    Бик тэ аяныч инде, "татар хатыны нилэр курми" диярсен! Язмыш, дисэн генэ инде. Э анардан узып булмый, хотя и язмышларны узебез язабыз кебек булса да. Бер ялгыш адым ничэ кешенен гомерен пыран - заран китереп аткан. Ахыры да аянычлы. Тик ахыры диюем бэлки башыдыр! Эле бит яшьлэр, тормышны янадан башлап була. Сабый гомере генэ жәл.
    «Мин бәхетле булалмам...»
  • 8 июль 2020 - 19:05
    Без имени
    Яхшы язылган!👍
    Сынаулар-3
  • 9 июль 2020 - 11:10
    Без имени
    Үзгәрербез, дип бик өметләнәсе килә, ләкин... Ләкин дөнья тынычлангач, бар да үз урынына кайтачак. "Сугышта атеистлар юк", диләр - авыр чакта барыбыз да Аллага ялварабыз, әмма тормыш көйләнә башлауга, доганы онытабыз. Шуның кебек, пандемиядән соң да барысы да элекке һаләткә кайтачак. Һәм иң аянычы - дәүләтнең халыкка мөнәсәбәте дә. 45нче елны да җиңүче-халык җиңеллекләр көткән - тик 47нче ел җиткән. 36нчы елны дөньяда иң гадел "Сталин конституциясе" кабул ителгән - аннан соң 37нче ел булган...
    Пандемия безне үзгәртерме, юкмы?