Студент дәфтәрләре

Халисә Ширмән

Кинәт кенә, бер дә уйламаганда, бәгырьне кисеп, студент еллары искә төште...



Кинәт кенә, бер дә уйламаганда, бәгырьне кисеп, студент еллары искә төште. Дөресрәге, университет биргән дәресләр, лекцияләр...
...Елга бер тапкыр мондый халәт була миндә. Шул чорның сулышын, укытучыларымның күз карашын сизәм шикелле. Күбесе фани дөньяда юк инде, әмма алар әйткән сүзләр, алар биргән белем хәтердә һәм лекция дәфтәрләрендә сакланып калган...
Ел саен мин шул лекция дәфтәрләрен актарам, яңадан үземне дәрестә утырган кебек хис итәм. Күпме хатирәләр! Һәрбер укытучы турында ким дигәндә хикәя язып булыр иде. Язмыйм. Күңелләренә кагылырмын да, рәнҗетермен кебек. Төрле хәлләр булды: укытучы әйткән сүзләрдән соң бәхет кошы тоткандай очынып йөргән чаклар да, җәһәннәм астына кереп качардай авыр вакытлар да. Аллага шөкер, берсенә дә күңелемдә рәнҗү-үпкәм юк. Бәлки, вакыт югандыр...
Бишенче курстан соң «диплом яндыру» йоласы бар иде. Хәзер мондый йола юк инде. Ә ул вакытларда без группа белән җыелып (төркем дигән сүз әле студент телендә юк), кирәксез дип санаган барлык кәгазь-караламаларны кичен утка озата идек. Диплом яклаганнан соң була бу хәл. Кемдер − карамаларны, ә кемдер кирәксез дип санаган лекция дәфтәрләрен дә утка «ашата». Хәзер сөенеп бетә алмыйм: әле дә ярый, ул көнне мин бары диплом карамаларын гына яндырдым. Лекцияләрне яндырырга кулым бармады.
Бу «общий дәфтәр»ләр минем белән бергә төгәл җиде тапкыр (!) бүлмәдән − бүлмәгә, фатирдан − фатирга, шәһәрдән − шәһәргә күченде. Гаҗәп, әмма иң кирәклеләре без митингларда шаулап баш тарткан «Медицина» фәненең «Здоровье матери и ребенка» өлеше буенча лекцияләрем булды. Ул вакытларда интернет юк, китабы да юк; булса да, алырга акчасы юк... Балаларны үстергәндә, шушы лекцияләр алыштыргысыз ярдәмчеләрем иде. Дөрес, лекцияләрдә сөйләнгән һәр авыруның симптомнарын улларымда табып, кара кайгыга бата идем, әмма аларның сау-сәламәт булып үсүендә шушы лекция дәфтәрләренең файдасы бик зур булды.
Бу дәфтәрләр арасында иң яратканнарым да бар. Алары − фәлфәсә һәм логика буенча. Ул Аристотель, ул Платон, ул Гераклитлар... Ул Камю, ул Шопенгауэр! Соңгысы бигрәк тә якын. Бәлки, ул вакытларда тыелган булгангадыр, язмалары кулдан күчерелеп, итәк астыннан таралгангадыр. «Афоризмы житейской мудрости» әле дә минем өчен дөньядагы иң-иң акыллы китап булып тора. Мин Шопенгауэр белән бергә Гегельне сүктем; динен аңлап бетерә алмасам да, Шопенгауэр белән упанишадларга мөкиббән киттем... Бу фәлсәфәдәге остаз культына мөкиббән идем. Аңлыйм инде, кемнәрдер: «Ни өчен Мәрҗани, Ризаэтдин Фәхретдин түгел?» – диярләр, шунда ук милләт фәйләсүфләрен белмәүдә гаепләр... Акланмыйм.
Студент елларында төзелгән шигырь дәфтәрләре дә бар миндә. Анда шигырьләр генә түгел, прозадан афоризмнар да шактый, чөнки «Мастер и Маргарита», «Доктор Живаго», «Колдун на Сухаревой башне»ларның халыкка таныла башлаган чоры. Эчке дөньяны ватып-җимереп кергән манипулятор Дейл Карнеги. Соңрак чыккан «Анти-Карнеги». Хәтта, гафу итегез, Барков... Яшьлек бит. Барысы да дәфтәрләрдә бар, барысы да үз урынында.
...Шушы дәфтәрләрне актарам да, күңелем урыныннан куба: ә бездән соң ни калыр? Хәзерге студентлар да шулай дәфтәр ачып: «Их! Булган бит вакытлар! Укытучылар!» – дип утырырлармы?! Бүген теләсә кайсы мәгълүматны укытучыдан башка гына да табып була. Укытучының фәнни эзләнүләр алып барырга вакыты да җитми, теләге дә сүнеп-сүрелеп бара. Лекция дәфтәрләре дә башка төрле... шпора ясау өчен эшләнгән. Тузганак мамыгы кебек, өрсәң − тарала...
Әмма мин беләм: хәзерге студентлар арасында патимейкерларга да, алман классик философларына да, татар фикер ияләренә дә гашыйклар бар. Без үзебез дә шулкадәр төрле идек...
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • 7943
    4
    108
  • Яңа йорт Әлфия йокысыннан уянуга, янында яткан иренең чигә чәчләренә саклык белән генә кагылды да, аны уятудан куркып, иреннәре
    9399
    5
    71
  • Син мине гафу ит Экраннарга «Зөләйха күзләрен ача» фильмы чыккач, күпләр андагы кайнана образын кабул итә алмады. Татар карчыклары андый усал булмаган, дигән фикерләр дә ишетелде. Бүген язарга теләгән вакыйгам – геройларымның исемнәре үзгәртелсә дә, тормыштан алынган чын хәл. Арабызда Галимҗан Ибраһимовның Сабирасыдай («Татар хатыны ниләр күрми») усал кайнаналар әле дә бармы дигән сорауга җавап табарсыз сез анда.
    9168
    2
    60
  • Дәва Авылына кайтты. Авыл үзгәрмәгән, ул – үзгәргән. Хәтта исәнләшеп үткән авылдашлары да, танымыйча, артыннан карап калды. Нәфис гәүдәле, сара чәчле хатын ят иде аларга. Ә ул бер ел элек кенә дегет кебек кара чәчле, интегеп яшәгәне йөзенә чыккан Мәрсилә иде бит. Тик аның тормышындагы авырлыклар узды. Ак полосадан бара ул. Чәчен дә шуңа буятты...
    4440
    4
    38
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 6 август 2020 - 11:58
    Без имени
    Бик матур язгансыз Венера !Э чынлыкта бу булган хэл !Фэридэ ул чыннан да бик лаеклы ,хормэтле ,бик чибэр дэ унган да хатын -кыз !Исеме генэ узгэртелгэн .
    Күз яшьләрең булып мин тамам...
  • 6 август 2020 - 15:36
    Без имени
    Сабак алмаган бу хатын
    «Тасма теленә ышанып, аферистка 400 мең акча бирдем»
  • 6 август 2020 - 19:21
    Без имени
    Йозлэтэ чыгар ул аферисттан-узе генж тугел-7 буынына кадэр тошэр лэгьнэте!
    «Тасма теленә ышанып, аферистка 400 мең акча бирдем»
  • 6 август 2020 - 00:58
    Без имени
    Исән - сау Илдар! Тырыша- тырмаша Рузалиясе белән яшәп ята. Сәламәтлеге алга таба түгел, алай да бирешми. Һәр көнгә сөенеп, Аллага шөкер дип яшиләр. Юмористик хикәяләре һәрдаим "Татарстан яшьләре" битендә дөнья күрә. Биш китабы чыкты, алтынчысының табадан төшкәнен көтәләр.
    Мәхәббәт сурәте
  • 5 август 2020 - 20:19
    Без имени
    Ачыктан ачык ирегезгэ эйтегез, без кем сон сина дип. Нармальный хатын яшь баласы булган килененэ булышыр иде, сездэ узем эзерлэп идем дип. Юбилей бит диеп. Э малае аркылы эш йортмэс иде. Или узегез кайнана бн ачыктан ачык сойлэшегез. Акылы булса анлар. Э болай тавыш тын булмагач, сезгэ ошый дип уйлый. Ир кеше ойдэ нэрсэ бар нэрсэ югын белми ул. Тавыш чыга дип тэ курыкмагыз, бер чыгада бетэ ул. Э бала бн берни эйтмичэ, ачуыгвзны эчкэ йотып кайтып китеп, доресен эйтергэ кирэк. Алар ял итэсе килгэндер дип кенэ уйларга может.
    Көйсез кайнана хикмәтләре