«Мәдинә»: мәхәббәт ул авырумы?! 

Чулпан ГАЛИӘХМӘТОВА, "Әйдә киттек театрга!" блогының авторы

Кыргый дәрт һәм зина кылу гөнаһ икән ул! Бөтен дөнья ирекле мөнәсәбәтләре пропагандалаган вакытта режиссер һәм драматург Илгиз Зәйниев әнә шуны искә төшереп чаң суга! Татар сәхнәсе өчен өр-яңа тема һәм яңа формат белән язылган «Мәдинә» спектаклендә гөнаһ сүзе күңелләргә үтеп керерлек булып яңгырады.


Кыргый дәрт һәм зина кылу гөнаһ икән ул! Бөтен дөнья ирекле мөнәсәбәтләрне пропагандалаган вакытта режиссер һәм драматург Илгиз Зәйниев әнә шуны искә төшереп чаң суга! Татар сәхнәсе өчен өр-яңа тема һәм яңа формат белән язылган,  Тинчурин театры сәхнәсендә куелган  «Мәдинә» спектаклендә гөнаһ сүзе күңелләргә үтеп керерлек булып яңгырады.

Югыйсә темасы да гап-гади, без укып һәм күреп ияләшкән: Мәдинә белән Җәүдәт бер-берсен яраталар, әмма егет байлыкка кызыгып, башка кызга өйләнә. Ләкин алар очрашуларын туктатмыйлар. Мәхәббәтләренең башында ук торган гөнаһ дәвам итә. Мәдинә бу хакта аңлый да кебек, әмма үз-үзен җиңә алмый. Ул үрсәләнә, җаны бәргәләнә, әмма упкынга таба баруын дәвам итә. Һәм мәхәббәт фаҗига белән тәмамлана. Спектакль караганда да, китап укыганда да ирексездән үз тормышың белән параллель китерәсең. Бу спектакль минем сценарий түгел, бернинди параллельләр юк дип чыксам да,  ул мине җибәрмәде. Әледән-әле Мәдинәнең кичерешләре күз алдына килде. Үземчә Мәдинәгә диагноз куйдым: ул авыру. Мәхәббәт бит ул тигез хокуклы булган ике кеше тандемы, ә монда бәйлелек. Эчкече алкогольдән, наркоман әфьюннан баш ала алмаган кебек, Мәдинә дә Җәүдәттән китә алмый. Югыйсә егет аңа хыянәт итә. Ул хыянәт баштан ук башлана. Җәүдәт йөри башлаганда ук аны утын лапасында үзенеке итә (Бәлки, минем белән килешмәссез. Ул бит үзе риза булган, диярсез. Кыргый дәрткә ирек бирү үк хыянәт түгелме соң инде?!), аннан соң башкага өйләнә. Хатын-кыз өчен моннан да зуррак мыскыл итү бар микән?! Үзен хөрмәт иткән, үзен яраткан, үзе белән гармониядә яшәгән хатын-кыз моны кичермәячәк.

Ә Мәдинә кичерә. Намазга басып, гөнаһ (аларның гөнаһ кылып яшәгәнен Җәүдәт өйләнгәч кенә аңлыймы?!) юмакчы була, әмма бары гөнаһ кылудан туктамый. Психологик халәте тотрыклы булмаган кеше сәламәт була алмый. Гомумән, кечкенә чагында балаларын ашаган песине күрү Мәдинәгә рухи яра сала һәм тормышын да шул ана мәче кебек төзи. Ахырда мәче кебек балаларын үтерүе – үз-үзеннән үч алуы, үзен җәзалавы (Юк, ул Җәүдәттән үч алмый, гөнаһлы тормыш алып барганы өчен үзеннән үч ала!). Кыргый дәртнең кеше күңеленә гармония бирә алмаганын аңлыйсың.  Мәдинә генә түгел Җәүдәтнең хатыны да авыру. Ире уңга-сулга йөргән хатынның «мин бердәнбер» дип әйтүе, үзе үк аның психологик халәтен билгели кебек.


Илгиз Зәйниев – гений! Грек мифологиясе сюжетын безнең көннәргә күчереп, аңа зур фәлсәфи мәгънә сала. Ул фәлсәфәне һәр герой авызыннан әйттерә. Җеп очларын югалтмас өчен тамашачыны спектакль буе киеренке халәттә утырта, бер сүзен ишетми калсам, бөтен мәгънәсен югалтырмын дип уйлатырга мәҗбүр итә. Гап-гади сюжетны ак шигырь (төрле үлчәмдәге рифмасыз тезмәләрдән төзелгән шигырь) формасында язуы да юкка түгелдер, мөгаен. Ул сюжетны шул рәвешле башка бер яссылыкка күчерә, көчәйтә! Үз әсәрен үзе үк сәхнәләштергән режиссер тамашачыга суларга да ирек бирми – антракт та ясамый. Шулай итеп, тамашачы тәмуг казаныннан чыкмыйча гына спектакльне бер сулышта карый. Геройларның тәмуг казанында кайнавын декорацияләрнең кызыл төстә генә булуы да күрсәтә. Ә кызыл төс ул – дәрт, ут-ялкын, гөнаһ... Ирекле мәхәббәт, зина кылуны кабул итеп безнең җәмгыять, димәк,  тәмуг газабы кичерә түгелме инде?!

Мәдинә ролен Резеда Сәлахова башкара. Минем өчен Резеда бүген – Тинчурин театрындагы иң көчле актрисаларның берсе. Һәм бу роле белән ул тагын да югарыга күтәрелде. Шуның кадәр образга кереп, тилереп уйнавы сокландырды. Үзендә булган һәм булмаган бөтен эмоцияләрен чыгарып бетергәннән соң, бу актриса ничек реаль тормышка кайтыр да, башка көннәрдә (спектакльнең премьерасы 7-8 апрельдә) ничек уйнап чыгар дип аның өчен хәтта куркып утырдым. Спектакль ахырында аның Җәүдәтнең әтисенә илереп кычкыруы, шашу чигенә җитүе (ә бәлки инде шашкандыр) күз яшьләрен чыгарды. Ышандырды! Ул Резеда түгел, ул шашкан Мәдинә! Афәрин! Җәүдәтне Артем Пискунов уйнады. Миңа калса, Резеда янында ул бераз төссезләнеп калды. Бәлки режиссер идеясе шулай булгандыр.  Җәүдәтнең хатыны Галияне Гөлназ Нәүматова уйный. Чибәр, горур, салкын, бай хатын, әмма бәхетсез хатынның асылын ачып бирә алды.  Мәдинәнең дусты, бу әсәрнең авторы буларак та уйнаган Нәфисәне Альбина Гашигуллина ача.  Нәфисә  үзе эчтән яна,  үзе дә  Җәүдәткә гашыйк (әллә кыргый дәрт кенәме?!)  


Әсәр 18+ дип куелса да, анда билдән булган түбән күренешләр булмады. Зина кылуны (аны назлашу дип атап булмый) геройлар алма ашау аша күрсәтте. Алманы бик ямьсез, дорфа, туймастай итеп ашаулары һәм чүбен төкереп куюлары белән кыргый дәртнең никадәр эмоцияләрсез, пычрак, әхлаксыз икәнен күрсәтте режиссер. 
Спектакльгә көйне Ильмир Низамов язган. Низамов–Зәйниев тандемы инде классика. Монда сүзләр артык. Музыка һәрвакыттагыча спектакльне баетты, фаҗигане көчәйтте. Күңелгә шом салды...

Тинчурин театры яңа спектакльләре белән сөендерүдән туктамый. Халыкчан Илгиз Зәйниевнең, ялгышмасам, инде икенче спектаклен куялар. «Мәдинә»не тамашачы яратыр. Спектакль куелышы өчен дә, Резеданың камил уены өчен дә, темасы өчен дә яратырлар. Күңеленә бу тема якын тамашачылар да булыр. Безнең җәмгыятьтә мәхәббәт дип алданып, гөнаһ кылучылар, мәхәббәт ул – бәйлелек  дип санап яшәүчеләр аз түгел.

 


Фото: Салават Камалетдинов. «Татар-информ» агентлыгыннан алынды.

Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    8942
    7
    73
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4578
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    6032
    0
    43
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    3088
    4
    37
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    10098
    7
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 5 декабрь 2022 - 23:07
    Без имени
    дэвамы булса иде,тормышчан эсэр.Ныклы сэлэмэтлек авторга.
    Гомер бер генә килә-2
  • 5 декабрь 2022 - 09:03
    Без имени
    э оныклар дип торган эбилэр купме???? музей экспонаты булып баралар. Оныклар карашып, эзрэк вакытларын оныкларга багышлаучы эбилэр юк диярлек.
    Без бернәрсә тиеш түгел
  • 2 декабрь 2022 - 11:24
    Без имени
    Көнләшү гөмерлек чир ул.Көнчел кешенең фантазияседә бик бай.Үзе уйлап чыгарган уйдырмаларына ышанып хатын-кыздан көнләшеп яшиләр алар.Минем баштан үтте инде,әледә үтә.Инде яшедә бара бит.
    Үтмә, гомер, заяга!
  • 2 декабрь 2022 - 13:15
    Без имени
    Шулай кылына башлаганнар иде..мин просто алар Килер алдыннан ойдэн баламны ала идем Дэ чыгып ыза идем .. берседэ каршы очрадылар ..типо не знакомые люди уздымда киттем дэшмэдемдэ
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 19:55
    Без имени
    Елый елый укыдым әби белән бабай өчен шатландым гел шулай кешеләр бер берсен тапсыннар иде
    Әти өйләнә