Кызыбыз өйләнә – улымны киленгә бирәм!

Марат Хәбибуллин

Тозсыз шаяру, дисезме? Юк! Өйләнүне «өйле булу», ягъни «гаилә кору», дип аңласак – ә бүтәнчә мөмкинме соң?! – бүгенге заманда өйләнешүче яшьләрнең кайсысы гаилә корырга, «өйле булырга» омтыла, ә?..

...Җавап бирергә ашыкмагыз. Әйләнә-тирәне күздән кичерегез. Соңгы вакытта үзегез күргән, ишеткән туйларны искә төшерегез... Йә, ничек? Күпчелек очракта өйләнешү турында сүзне кыз бала күтәрә түгелме соң? Кыз егетнең ата-анасы кайчан кул сорарга киләсен дә, никах, туй көннәрен дә билгели, мәҗлес уздырасы кафены да, никах укучы мулланы да сайлый, кайсы як ни дәрәҗәдә финанслар белән катнашасын да хәл итә. Кыскасы, егеткә, өенә кайтып, сакраменталь сүзләрне генә әйтәсе кала: «Әти! Мин өйләнәм!» Хәер, ялгышам, ялгышам – атасына түгел – беренче булып анасына кайтып әйтә ул! 
«Тәк-тәк-тәк! Менә бу урыннан җентекләбрәк!» – дип кулларын уар иде зирәк прокурор. Чыннан да, мондый күренешнең тамырлары күпчелек гаиләдә бүген хатын баш булуда ятмыймы? Тулы булмаган, ир-ат эчкән, эшләми яткан «китек» гаиләләрне әйтмим. Сүз – җәмгыятьнең терәге булган «урта куллы» гаиләләр турында. Ир кеше акча эшли, дөнья куа. Хатын исә ирен куа: «Кешедән ким булмасын, балалар мохтаҗлык күреп үсмәсен, күрше, әнә, яңа машина алган... Фәлән, әнә, йортын зурайта...» Бала исә еш кына атасының ничек дөнья куганын күрми дә, сабыйлыгы белән аңлап та бетерми, аның каравы анасының ничек атасын «куганын» көн дә күзәтеп үсә. Малайлар да күреп үсә, кызлар да күреп үсә. Менә бу булды – бер!
Һәм икенчесе! 
Минем бер туганымның үз балам кебек күреп үстергән унсигезе тулып та җитмәгән кызын сорап, бер егет кайтты. Мәдрәсә шәкерте. Кыз белән радио аша танышканнар, тавышларыннан ук бер-берсен ошатканнар. Җаен табып, Казанда очрашканнар – анасының итәгенә ябышмыйча авылдан да чыкмаган кызчык бит әле! – китаптагыча, «бер күрүдән гашыйк булганнар». Мәхәббәт төннәр буе телефон аша гөрләшү, сөю җырларын җырлашуга күчте. Берничә айдан егет бусагабызда пәйда булды. «Бер-беребезне яратабыз! Өйләнәбез! Кызыгызны бирегез!» – ди. Яшь бит әле сез, дип тә карыйбыз, икегезнең дә укып бетерәсегез бар, берәр ел булса да көтегез, эшкә урнашкач өйләнерсез... Юк, егет сүзеннән кайтмый: «Аллаһы Тәгалә үзе бирер ризыгын», – ди. Кызыбыз елый – безнең карышуыбыздан гарьләнеп елый! Шуннан, ике як та үз фикереннән бер карыш та чикмичә, ике сәгать сүз көрәштергәннән соң, егетебез әйтеп куймасынмы: «Без бер-беребезне яраткач, мәхәббәт җимешен дә татырга телибез, ә аның өчен никах кирәк!» Телсез калдык... Биш минуттан аңыбызга килдек. Ризалаштык. Гөрләтеп никах мәҗлесе, туй уздырдык. Аллага шөкер, бүгенге көндә бик матур итеп яшиләр, ике кыз янына күптән түгел бер егет тә алып кайттылар, йорт җиткерделәр, бакча үстерәләр. Барлык туганнар куанып бетә алмыйбыз тормышларына!.. Ә хәзер әйтегез, күпме яшьләр бүген «мәхәббәт җимешен тату» өчен никах укылганын көтә? Никах үзе дә күпләр өчен бер йолага гына әверелеп калды бит – асылында эш юк – күлмәкнең затлырагын, мәчетнең үзәгерәген, мулланың дәрәҗәлерәген сайлау әһәмиятле! Элекке заманда өйләнгәч кенә татый торган җимеш белән кызлар бүген егетләрне алдан ук туйганчы сыйлыйлар. Әни тәрбиясендә үскән егетләр җайлап кына кыз тәрбиясенә күчәләр, өйләнмәгән килеш тә никахлы ир-ат хокукларыннан файдаланалар. Нигә кирәк аларга, «паспортны бозып», гаилә йөкли торган вазыйфаларны, бурычларны иң өсләренә салу?! Шуңа да егетләр өйләнергә ашыкмый. Шул йөргән кызлары гына «авызлыклап» Загска алып килсә инде... 
Кая бара бу дөнья, ә? Асты өскә әйләнде. Туфан ага Миңнуллинның «Шулай булды шул» пьесасындагы кебек: «Дөньяның асты өскә әйләнгәндә, нигә нәкъ минем кыз аста калган соң?!» – дип өзгәләнергә генә калмасын...
  

Поделиться:
Комментарийлар (2)
Cимвол калды:
  • 17 октябрь 2021 - 07:44
    Без имени
    Яшьлэр монда ни причём. Халыкнын дини наданлыгыннан килэ бу хэллэр. Дини агарту эшлэре алып барырга кирэк. Семьядан башлап, диния нэзэрэте дэ яшьлэргэ тэрбия биру остендэ эшлэргэ тиеш, мячетлэр салалар, э яшьлэрне мэчеткэ Тарту эшлэрен тиешенчэ кутэрмилэр...
  • 19 октябрь 2020 - 08:12
    Без имени
    Замана яшларе тиз гена ейланада тиз гена берсеннан берсе туя
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    8949
    7
    73
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4579
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    6039
    0
    43
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    3090
    4
    37
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    10102
    7
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 5 декабрь 2022 - 23:07
    Без имени
    дэвамы булса иде,тормышчан эсэр.Ныклы сэлэмэтлек авторга.
    Гомер бер генә килә-2
  • 5 декабрь 2022 - 09:03
    Без имени
    э оныклар дип торган эбилэр купме???? музей экспонаты булып баралар. Оныклар карашып, эзрэк вакытларын оныкларга багышлаучы эбилэр юк диярлек.
    Без бернәрсә тиеш түгел
  • 2 декабрь 2022 - 11:24
    Без имени
    Көнләшү гөмерлек чир ул.Көнчел кешенең фантазияседә бик бай.Үзе уйлап чыгарган уйдырмаларына ышанып хатын-кыздан көнләшеп яшиләр алар.Минем баштан үтте инде,әледә үтә.Инде яшедә бара бит.
    Үтмә, гомер, заяга!
  • 2 декабрь 2022 - 13:15
    Без имени
    Шулай кылына башлаганнар иде..мин просто алар Килер алдыннан ойдэн баламны ала идем Дэ чыгып ыза идем .. берседэ каршы очрадылар ..типо не знакомые люди уздымда киттем дэшмэдемдэ
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 19:55
    Без имени
    Елый елый укыдым әби белән бабай өчен шатландым гел шулай кешеләр бер берсен тапсыннар иде
    Әти өйләнә